Έθιμο ή γιορτή
Άι-Γιάννης ο Ριζικάρης και ο Κλήδονας
Φωτιές που πηδούν όλοι, το «αμίλητο νερό» και τα ριζικά του Κλήδονα, ένα από τα πιο ζωντανά έθιμα του νησιού.
- 23 και 24 Ιουνίου
Στις 24 Ιουνίου η Εκκλησία γιορτάζει τη γέννηση του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, μέρα που ταιριάζει με τον ήλιο του θερινού ηλιοστασίου. Στην Ελαφόνησο η γιορτή κρατά ζωντανά παλιά έθιμα.
Οι φωτιές
Την παραμονή ανάβουν φωτιές και καίνε μαζί με τα κλαδιά και τα μαγιάτικα στεφάνια. Μικροί και μεγάλοι πηδούν τρεις φορές πάνω από τη φωτιά, σε έναν αγώνα για το ποιος θα πηδήξει πιο ψηλά.
Ο Κλήδονας
Το ίδιο βράδυ τρία ανύπαντρα κορίτσια πηγαίνουν με μια στάμνα στο πηγάδι για το «αμίλητο νερό»: σε όλη τη διαδρομή δεν μιλούν σε κανέναν. Τα αγόρια τα πειράζουν για να τα κάνουν να μιλήσουν· αν μιλήσουν, πετούν το νερό και ξαναπηγαίνουν.
Στο νερό ρίχνουν τα «ριζικά», άγουρα φρούτα της εποχής, το καθένα χαραγμένο με τα αρχικά κάποιου. Σκεπάζουν τη στάμνα με κόκκινο πανί, την κλειδώνουν με ένα μεγάλο κλειδί και την αφήνουν έξω να τη δουν τα άστρα.
Το απόγευμα της γιορτής «ανοίγουν» τον Κλήδονα μπροστά σε φίλους και γείτονες, με το παλιό δίστιχο «Ανοίξετε τον Κλήδονα για τ’ Αϊ-Γιαννιού τη χάρη». Ένα παλικάρι βγάζει τα ριζικά ένα ένα και για το καθένα οι παρευρισκόμενοι λένε ένα δίστιχο αγάπης, που λέγεται ότι προλέγει την τύχη του κατόχου του.
Ύστερα τα κορίτσια βγαίνουν στη γειτονιά με μια μπουκιά νερό από τον Κλήδονα, και όποιο αντρικό όνομα ακούσουν πρώτο, αυτό λένε ότι θα έχει ο άντρας τους. Τρώνε και μια πολύ αλμυρή πίτα πριν κοιμηθούν: όποιος τους φέρει νερό στο όνειρο, αυτός θα είναι ο μελλοντικός τους σύζυγος.
